راستش خیلی از خانواده‌هایی که تازه سگ آوردن تو آپارتمان، فکر می‌کنن آموزش نگهداری سگ فقط یعنی یاد گرفتن چندتا فرمان؛ در حالی که نگهداری سگ در یه فضای محدود مثل آپارتمان، یه سری قانون و عادت روزمره‌ی خاص خودش رو داره که اگه از اول درست چیده نشه، هم برای خود سگ هم برای همسایه‌ها دردسر میشه. تو آکادمی رفتارشناسی لئو هر هفته چند خانواده میان که سگشون یا زیاد واق میزنه تو راهرو، یا از حمام رفتن وحشت داره، یا قلاده رو که می‌بینه فرار می‌کنه. تو این مقاله می‌خوایم از قانون‌های خونه شروع کنیم، بعد برسیم به حمام، مسواک زدن، بستن قلاده، و وسایلی که واقعاً لازم دارید؛ همه با رفتارشناسی درست، نه با تنبیه و نه با زور.
چرا نگهداری سگ در آپارتمان قانون‌های خودش رو داره
تو یه خونه‌ی ویلایی، سگ میتونه تو حیاط انرژیش رو خالی کنه و یه واق اضافه کسی رو عصبی نمی‌کنه؛ ولی تو آپارتمان، هر رفتار غریزی سگتون، چه واق زدن به صدای در، چه پریدن هیجانی رو مهمون، مستقیم تو زندگی همسایه‌ها هم اثر می‌گذاره. برای همینه که آموزش اصلاح سگ تو محیط آپارتمانی از همون قانون‌های خونه شروع میشه: مرزها و قانون‌ها رو ثابت و قابل پیش‌بینی نگه دارید؛ سگی که مرز روشن داره، رتبه‌ی خودش رو در خانواده می‌دونه و به لیدرش یعنی شما هم اعتماد داره هم احترام کافی قائله، برای همین کمتر احساس می‌کنه خودش باید تصمیم‌گیرنده باشه.
اگه سگتون به صدای آسانسور یا قدم همسایه تو راهرو واق میزنه، همونطور که تو آموزش واق نزدن به سگ هم گفتیم، راه درست دادزدن سرش نیست؛ چون از دید سگ انگار شما هم دارید واق می‌زنید و فقط اون موقعیت رو شلوغ‌تر می‌کنید. اول خودتون ذهنتون رو آروم کنید، بعد با یه حرکت بدنی آروم (مثلاً ایستادن جلوی دیدش تا محرک رو نبینه) توجهش رو از صدا بگیرید، بدون داد و بدون تشویقی. این دقیقاً همون چیزیه که سزار میلان، رفتارشناس معروف سگ، باهاش «انرژی آروم و قاطع» رو تعریف می‌کنه. این تمرین رو هم باید بارها و بارها تکرار کنید تا تبدیل بشه به یه عادت رفتاری ذهنی تثبیت‌شده براش. همین قانون‌ها و همین آرامش، پایه‌ی اصلی آموزش نگهداری درست سگ تو یه فضای محدود مثل آپارتمانه.
حمام سگ در آپارتمان؛ چقدر و چطور
یکی از سوال‌های پرتکرار خانواده‌هایی که آموزش حمام سگ رو تازه شروع می‌کنن اینه که هر چند وقت یه‌بار باید حمامش کنن. جواب کوتاه: بستگی داره. برای بیشتر سگها هر ۴ تا ۶ هفته یه‌بار کافیه؛ سگ‌های با موی کوتاه می‌تونن تا ۲ تا ۳ ماه هم دوام بیارن. برای نژادهای پرمو، مثلاً تو آموزش حمام سگ شیتزو، باید منظم‌تر و با فاصله‌ی کمتر این کار رو انجام بدید (ولی کم تر از 4 هفته باعث آسیب به پوشش پوست و موی سگ میتونه بشه)، چون موی بلندش زودتر گره می‌خوره و نم می‌کشه. نکته‌ی مهمی که خیلیا نمی‌دونن اینه که حمام زیاد هم اصلاً به نفع سگ نیست؛ شستن بیش از حد، چربی طبیعی پوست رو می‌شوره و باعث خشکی و خارش میشه. تو آپارتمان که معمولاً سگ خیلی کمتر از حیاط و خاک کثیف میشه، دلیلی نداره بیشتر از حد لازم حمامش کنید.
اگه سگتون از حمام می‌ترسه، راهش زور و کشیدن نیست؛ کم‌کم و با تشویق پیش بروید. اول فقط بذارید کنار وان یا دوش بیاد و خوراکی بگیره، بعد یه روز دیگه پاهاش رو تو آب کم‌عمق بذارید و تشویقش کنید، و قدم‌به‌قدم تا حمام کامل پیش بروید. این تمرین تدریجی رو هم باید چندبار در هفته تکرار کنید تا سگتون کامل به حمام رفتن عادت کنه و دیگه ترسی نداشته باشه. این روش تشویقی دقیقاً مثل آموزش فرمان‌هاست، چون داریم یه رفتار غیر غریزی (یعنی قبول کردن آب و حمام) رو آموزش می‌دیم. ولی این نکته رو در نظر بگیرید که این روش صرفاً برای آموزش رفتارهای غیر غریزی هست و آموزش رفتارهای غریزی صرفاً بر تکنیک اصلاح رفتاری بر مبنای علم رفتارشناسی هست.
مسواک زدن سگ؛ کاری که اکثر صاحب‌ها فراموشش می‌کنن
مسواک زدن سگ از اون کارهاییه که همیشه آخر لیست می‌مونه، ولی آمارش واقعاً نگران‌کننده‌ست؛ طبق گزارش وزارت کشاورزی آمریکا (USDA)، بیش از ۸۰ درصد سگ‌های بالای دو سال، درجه‌ای از بیماری پریودنتال یا لثه دارن. شورای بهداشت دهان و دندان دام‌پزشکی (VOHC) هم مسواک زدن روزانه رو «استاندارد طلایی» برای پیشگیری از این بیماری می‌دونه؛ حتی اگه هر روز نشه، هر مسواک‌زدنی بهتر از هیچیه. با این حال یه مطالعه‌ی سوئدی نشون داد فقط حدود ۴ درصد صاحب‌ها واقعاً هر روز مسواک می‌زنن، و خیلی‌ها هم بعد از چند بار تلاش، کلاً بی‌خیال می‌شن.
نژادهای کوچیک مثل پامرانین، معمولاً بیشتر از نژادهای بزرگ مشکل دندون و جرم دارن، چون فک کوچیک‌تری دارن و دندون‌هاشون بهم فشرده‌تره؛ همونطور که تو آموزش و تربیت سگ پامرانین هم گفتیم، یکی از مشکلات رایج نژادهای کوچیک اینه که صاحبشون از سر دلسوزی و محبت زیاد، همین کارهای روزمره رو به تعویق میندازه؛ در حالی که آموزش مسواک زدن سگ پامرانین هرچی زودتر شروع بشه، سگتون راحت‌تر باهاش کنار میاد. برای شروع، اول فقط انگشتتون رو با یه خمیردندون مخصوص سگ (هیچ‌وقت خمیردندون آدم استفاده نکنید) روی دندوناش بکشید و تشویقش کنید، بعد از چند روز مسواک انگشتی یا مسواک نرم رو اضافه کنید. چند دقیقه کوتاه، هر روز، خیلی بهتر از یه جلسه‌ی طولانی و پر از کشمکشه.
آموزش قلاده سگ و قدم زدن توی محیط آپارتمانی
خیلی از صاحب‌ها آموزش قلاده سگ رو با زور و کشیدن شروع می‌کنن، در حالی که این رفتار هم باید با آرامش یاد بدید، نه با فشار. آموزش بستن قلاده سگ، خصوصاً برای توله‌هایی که تا حالا قلاده به گردنشون نبوده، باید خیلی آروم پیش بره. اول همین خونه، قلاده رو چند دقیقه روی گردنش بگذارید که بهش عادت کنه، بدون اینکه حتی قدم بزنید.
بعد تو راهروی خودِ آپارتمان، که محیط کم‌محرکیه، چندتا قدم کوتاه با قلاده بردارید. وقتی تو این محیط خوب جواب داد، می‌تونید برید سراغ محیط‌های پرمحرک‌تر مثل آسانسور یا حیاط ساختمان. یه نکته‌ی مهم: از قلاده‌های خفه‌کننده، سیخ‌دار یا شوک الکتریکی اصلاً استفاده نکنید؛ این ابزارها بر پایه‌ی تنبیهن و همونطور که همیشه گفتیم، تنبیه نه‌تنها کمکی نمی‌کنه بلکه سگ رو ترسو و حتی پرخاشگر می‌کنه. اگه سگتون موقع قدم زدن شدید می‌کشه، بهتره یه قدم بردارید و بایستید تا خودش بفهمه کشیدن، قدم جلو رو متوقف می‌کنه؛ این تمرین رو هم باید هر روز تکرار کنید تا برای سگتون یه عادت ذهنی تثبیت‌شده بشه.
برای نژادهایی که وزن بالغشون به 8 کیلو میرسه پیشنهاد ما قلاده کتفی هست و برای اونایی که وزن بالغشون برابر یا بیش از 8 کیلو میشه ابتدا قلاده گردنی و وقتی کامل آموزش دیدن قلاده کتفی هست.
بند و قلاده قرار هست تا پایان عمر هر سگ دوست و همراهش باشن، پس سعی کنید جوری بهش این آموزش رو بدید که بتونید ازین ابزار به خوبی استفاده کنید.
وسایل لازم برای نگهداری سگ در آپارتمان
برای وسایل تربیت سگ نیازی به خرید گزینه‌ی گرون‌قیمت نیست؛ یه وسیله‌ی ساده و باکیفیت کافیه. چیزهایی که واقعاً برای نگهداری سگ در آپارتمان لازم دارید:
قلاده و بند مناسب سایز و وزن سگ، ترجیحاً هارنس به‌جای قلاده‌ی گردنی برای نژادهای کوچیک
شامپو مخصوص سگ (نه شامپوی آدم) و یه حوله‌ی جدا
مسواک انگشتی یا نرم و خمیردندون مخصوص سگ
شونه یا برس مناسب نوع موی سگتون
ظرف غذا و آب ثابت، و یه تشک یا جای خواب مشخص
چند تا اسباب‌بازی جویدنی برای وقتی تنهاست
گه خونه‌تون سگ و گربه با هم دارید
تو آپارتمان‌هایی که هم سگ دارن هم گربه، آموزش اصلاح سگ و گربه یه لایه‌ی اضافه داره؛ باید هر دو حیوون جای امن و قلمروی خودشون رو داشته باشن، و معرفی اولشون به هم باید خیلی تدریجی و تحت نظارت باشه، نه یه‌دفعه و تو یه اتاق بسته. اگه سگتون غریزه‌ی شکارش نسبت به گربه فعال شد، همون روش اصلاح رفتاری رو پیاده کنید: آروم باشید، بدون داد توجهش رو بگیرید، و بارها تکرار کنید تا یاد بگیره گربه بخشی از خانواده‌شه، نه یه چیز قابل تعقیب.
کِی وقتشه سراغ یه رفتارشناس سگ حرفه‌ای برید؟
اگه تا اینجا قانون‌های خونه، حمام، مسواک و قلاده رو رعایت کرده باشید، آموزش نگه داشتن سگ تو آپارتمان دیگه برای شما و سگتون یه چیز استرس‌زا نیست. بذارید اول یه چیزیو صادقانه بگم: حمام کردن، مسواک زدن یا بستن قلاده، اگر شما اصول رفتارشناسی رو بلد باشید آموزش ساده‌ای داره؛ با کمی صبر و آموزش درست، خودتون کاملاً از پسش برمیاید، اگر موفق به آموزش نشدید از رفتارشناس کمک بگیرید. ولی اگه سگتون سر هر صدای کوچیک تو ساختمون وحشت‌زده واق میزنه، یا موقع تنها ماندن خونه رو تخریب می‌کنه، و با تمرین‌های بالا بهتر نمی‌شه، اونجا دیگه یه رفتار غریزی عمیق‌تره که بهتره با یه رفتارشناس سگ بررسی بشه. بهترین کار اینه که به جای حدس زدن، یه مشاوره رایگان با آکادمی رفتارشناسی لئو بگیرید؛ تو همون مشاوره، بعد از شنیدن دقیق شرایط سگتون و محیط آپارتمانتون، مسیر درست رو نشون می‌دیم.
